Phân bón là gì? Sự quan trọng của phân bón với giai đoạn phát triển của cây trồng

Đánh giá post

Phân bón là một thành phần không thể thiếu trong quá trình chăm sóc và phát triển cây trồng. Vậy phân bón là gì và tại sao nó lại đóng một vai trò quan trọng trong giai đoạn phát triển của cây trồng? Hãy cùng chuyên mục Tin tức của Xe nâng Thiên Sơn tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

KHÁI NIỆM PHÂN BÓN LÀ GÌ

Phân bón là những chất hoặc hợp chất chứa các nguyên tố dinh dưỡng cần thiết cho cây trồng, được sử dụng nhằm thúc đẩy sự phát triển và sinh trưởng của cây, cung cấp dinh dưỡng cho đất và điều chỉnh chất đất để phù hợp với nhu cầu của loại cây trồng.

Có hai loại phân bón chính, dựa trên nguồn gốc thành phần. Phân bón hữu cơ là loại phân bón được làm từ các chất hữu cơ như vi sinh vật, động, thực vật. Nó bao gồm các dạng phân bón như phân hữu cơ truyền thống, phân hữu cơ vi sinh, phân hữu cơ khoáng và phân hữu cơ sinh học. Phân bón vô cơ có nguồn gốc từ các chất khoáng tự nhiên hoặc là sản phẩm hóa học. Phân bón vô cơ bao gồm các dạng phân bón như phân đơn, phân phức hợp và phân hỗn hợp.

Ngoài ra, phân bón cũng có thể được phân loại theo cách bón (phân bón rễ và phân bón lá), nguồn gốc và cách chế biến (phân công nghiệp, phân vi sinh, phân tự nhiên), trạng thái vật lý (phân bón dạng lỏng, dạng rắn), thành phần phân bón (phân đơn, phân hỗ hợp) và nguyên tố dinh dưỡng (phân đa lượng, phân trung lượng, phân vi lượng).

Phân bón

ẢNH HƯỞNG PHÂN BÓN TỚI SỰ PHÁT TRIỂN CÂY TRỒNG

Phân bón có ảnh hưởng quan trọng đến sự phát triển của cây trồng. Trong các yếu tố ảnh hưởng đến cây trồng như khí hậu, đất, giống, nước, sâu bệnh, môi trường, phân bón cũng đóng vai trò quan trọng.

Từ lâu, con người đã nhận thức được tầm quan trọng của phân bón trong canh tác nông nghiệp và sự phát triển cân đối, ổn định của cây trồng. Có một câu tục ngữ truyền thống “Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống” hoặc “Người đẹp vì lụa, lúa tốt vì phân”, thể hiện vai trò quan trọng của phân bón.

Cả phân bón vô cơ hay hữu cơ đều cung cấp đầy đủ các nguyên tố như nitơ (N), phospho (P), kali (K), các nguyên tố trung lượng (canxi, magiê, lưu huỳnh) và các nguyên tố vi lượng (sắt, đồng, mangan, boron, molypden…) cần thiết cho những quá trình sinh trưởng của cây.

Phân bón là nguồn cung cấp dinh dưỡng chủ yếu cho cây trồng thông qua hệ rễ của cây, đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định năng suất của cây.

Nếu sử dụng phân bón cân đối và hợp lý, năng suất cây trồng sẽ tăng cao, sự phát triển của cây sẽ vượt trội mà không gặp hiện tượng mất mùa, đồng thời giảm thiểu sự tác động của sâu bệnh và cải thiện chất lượng nông sản. Tuy nhiên, nếu sử dụng phân bón không hợp lý, cây trồng sẽ phát triển không cân đối, năng suất thấp, chất lượng nông sản kém và gặp nhiều vấn đề về sâu bệnh.

Ảnh hưởng của phân bón

VAI TRÒ CỦA CÁC CHẤT CÓ TRONG PHÂN BÓN ĐỐI VỚI CÂY TRỒNG

Trong phân bón có chứa rất nhiều chất, mỗi chất lại có vai trò riêng đối với cây trồng.

Vai trò của chất đa lượng (N, P, K)

Nitơ (N) là một chất không thể thiếu trong quá trình phát triển của cây trồng. Nitơ làm tăng hàm lượng protein trong cây, là thành phần chủ yếu của các chất hữu cơ như axit nucleic và diệp lục tố. Cây trồng cần nitơ trong suốt quá trình sinh trưởng và phát triển, mỗi loại cây có nhu cầu nitơ khác nhau.

Nhu cầu dinh dưỡng của cây trồng khác nhau tùy theo giai đoạn sinh trưởng và phát triển. Ví dụ, trong giai đoạn đầu của quá trình sinh trưởng, cây cần nitơ để phát triển rễ và thân lá. Trong giai đoạn sau đó, cây cần nitơ để tạo ra các chất tích lũy trong quả và hạt. Đối với cây trồng lâu năm sau mỗi vụ thu hoạch, khi cây cần phục hồi thân và lá, nhu cầu về nitơ là rất cao.

Phospho (P) đóng vai trò quan trọng trong quá trình trao đổi năng lượng và tổng hợp chất protein, axit nucleic và nhiễm sắc thể. Phospho cần thiết cho sự phân chia tế bào, phát triển của mô phân sinh, kích thích rễ và quả phát triển, cũng như sự hình thành mầm hoa và quyết định chất lượng hạt giống. Phospho cũng giúp tăng khả năng chống chịu của cây đối với các điều kiện khắc nghiệt như lạnh, hạn hán và sâu bệnh.

Trong giai đoạn cây con, cây rất nhạy cảm với phospho. Nếu thiếu phospho trong giai đoạn này, cây sẽ phát triển không cân đối trong tương lai, việc bổ sung phospho sau này cũng không thể khắc phục được tình trạng này. Do đó, cần cung cấp đủ phospho cho cây ngay từ giai đoạn ban đầu thông qua việc sử dụng phân bón lót và phân bón thúc để đảm bảo sự phát triển cân đối của cây trồng.

Kali (K) là một nguyên tố dinh dưỡng cần thiết và cây sử dụng nhiều nhất. Kali tham gia tích cực vào quá trình quang hợp và tổng hợp các chất hydrat cacbon và glucoxit trong cây. Nó cũng đóng vai trò trong vận chuyển và tích lũy sản phẩm quang hợp từ lá về các cơ quan dự trữ. Kali có vai trò quan trọng trong việc tổng hợp nitơ và tăng cường khả năng chống chịu của cây đối với các điều kiện bất lợi như hạn hán, ngập nước, nhiệt độ cao và thấp, tăng sức đề kháng của cây trước sâu bệnh hại.

Phân NPK

Vai trò của chất trung lượng (S, Ca, Mg)

Lưu huỳnh (S) là nguyên tố dinh dưỡng thứ 4 cần thiết cho cây sau N, P, K. Lưu huỳnh giúp tổng hợp protein – axit amin quan trọng, tạo chất sinh dầu và mùi cho nông sản. Ngoài ra, nó còn thúc đẩy quá trình chín của quả và hạt, tăng khả năng chịu rét cũng như là chống hạn cho cây. Lưu huỳnh cũng là thành phần của coenzym A, cung cấp chất xúc tác quan trọng cho quá trình quang hợp, hô hấp của cây, tăng cường hoạt động của vi sinh vật cố định đạm.

Canxi (Ca) cần thiết cho sự phát triển của hệ rễ cây, tạo ra các rễ bên và hệ thống lông hút của rễ. Nó thúc đẩy quá trình trao đổi chất và vận chuyển glucose trong cây. Canxi cũng làm giảm độ thấm của màng tế bào, hạn chế sự hút nước của cây, tạo khả năng chịu nước tạm thời cho cây.

Magiê (Mg) có vai trò quan trọng trong quá trình quang hợp, tổng hợp glucose, protein và lipid trong cây. Đặc biệt, magiê quan trọng đối với các cây lấy đường, bột, cây họ đậu, cây lấy tinh dầu, cây lấy chất kích thích và cây lấy nhựa. Magiê giúp điều hòa pH phù hợp với từng bộ phận trong tế bào và quá trình sinh lý của cây. Nó tham gia vào thành phần hoặc kích thích hoạt động của các loại men và thiếu magiê sẽ ảnh hưởng xấu đến quá trình tổng hợp ATP và quá trình phosphor hóa trong cây.

Magiê cùng với kali (K) tăng sức trương của tế bào và cân bằng nước trong cây, làm tăng khả năng chịu hạn của cây.

Vai trò của chất vi lượng (Zn, Fe, Cu, Mn, B, Mo, Cl)

Các chất vi lượng (Zn, Fe, Cu, Mn, B, Mo, Cl) đóng vai trò quan trọng trong đời sống của cây trồng, mặc dù chiếm một lượng rất nhỏ.

Kẽm (Zn) có vai trò cực kỳ quan trọng trong quá trình hô hấp, quang hợp, tổng hợp các chất hữu cơ, sinh trưởng, vận chuyển, khả năng chống chịu và sự hình thành hạt của cây trồng.

Sắt (Fe) ảnh hưởng đến quá trình khử nitrat, quang hợp, tổng hợp, hoạt hóa diệp lục và tổng hợp các chất hữu cơ.

Đồng (Cu) đóng vai trò quan trọng trong việc tổng hợp chlorophyll, chuyển hóa glucose cho quá trình quang hợp của cây, khử nitrat và tổng hợp các chất như đường, chất béo, chất có đạm và vitamin A, C.

Mangan (Mn) tham gia vào quá trình khử CO2 thành diệp lục cho quá trình quang hợp của cây, trao đổi đồng hóa đạm, tổng hợp các chất như glucose, axit nucleic, chất điều hòa sinh trưởng, vận chuyển glucose, tăng khả năng chịu hạn và quá trình sinh trưởng như nảy mầm tạo thân, ra hoa và ra quả.

Bo (B) ảnh hưởng đến quá trình điều hòa sinh lý của cây như quang hợp, hình thành chất hữu cơ, vận chuyển các chất trong cây, tạo thành phấn hoa và khả năng đậu quả.

Molibden (Mo) thúc đẩy quá trình cố định đạm ở vi khuẩn nốt sần, sự chuyển hóa đạm trong cây, là thành phần tạo nên cấu trúc của nhiều loại men xúc tác quá trình quang hợp, hô hấp và chuyển hóa glucose, tăng khả năng chống chịu của cây.

Clo (Cl) kích thích một số loại men và ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa hydra hóa carbon và tăng khả năng giữ nước của tế bào.

Khi thiếu các chất vi lượng, cây sẽ phát triển không cân đối, thậm chí có thể biểu hiện một số bệnh lý và làm giảm năng suất, phẩm chất của cây. Tuy nhiên, nếu có quá nhiều chất vi lượng, cây có thể bị ngộ độc. Do đó, khi sử dụng chất vi lượng cho cây, cần thận trọng, không nên lạm dụng, tuân thủ quy trình và kỹ thuật, nhất là  tuân theo lượng bón được khuyến nghị bởi nhà sản xuất.

Các vi chất trong phân bón có vai trò quan trọng

ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC LOẠI PHÂN BÓN TỚI ĐẤT ĐAI

Phân bón đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và bồi dưỡng độ phì nhiêu cho đất trong quá trình canh tác nông nghiệp. Đất tổn thất một lượng dinh dưỡng đáng kể do tác động của các yếu tố tự nhiên như rửa trôi, nhiệt độ, xói mòn và thời tiết. Đặc biệt, cây trồng cũng lấy dinh dưỡng từ đất để phục vụ quá trình phát triển của chúng.

Phân bón là cách tốt nhất để bổ sung dinh dưỡng cho cây trồng. Nó cung cấp các chất dinh dưỡng, chất hữu cơ và các vi sinh vật có lợi cho đất, giúp cải tạo đất một cách hiệu quả, tăng độ phì nhiêu của nó.

Ví dụ, phân bón vô cơ cung cấp các nguyên tố dinh dưỡng cho đất, trong khi các loại phân bón hữu cơ cải thiện cấu trúc đất, tăng nồng độ chất hữu cơ và khuyến khích sự phát triển của vi sinh vật có ích trong đất.

Tuy nhiên, nếu sử dụng phân bón vô cơ trong thời gian dài mà không bổ sung phân bón hữu cơ, đất có thể bị thoái hóa, mất màu sắc.

Mối quan hệ giữa cây trồng, phân bón và đất là một quan hệ chặt chẽ. Đất đóng vai trò quan trọng như là cầu nối giữa cây trồng và phân bón, nơi lưu trữ, cung cấp chất dinh dưỡng từ phân bón cho cây trồng.

Để sử dụng phân bón một cách hợp lý, tận dụng tối đa vai trò của nó, cần xem xét nhu cầu dinh dưỡng của cây trồng, đặc điểm của đất (bao gồm độ phì nhiêu, pH, thành phần hóa học của đất), yếu tố khí hậu và thời tiết, đặc điểm của từng loại phân bón, cũng như tập quán canh tác.

Lạm dụng phân bón có thể khiến đất bạc màu

NGUYÊN TẮC CẦN NHỚ KHI DÙNG PHÂN BÓN

Khi sử dụng phân bón, để đạt được hiệu quả tối đa và giúp nông dân, người trồng cây thành công, cần tuân thủ các nguyên tắc cơ bản sau đây: đúng loại phân, đúng thời điểm, đúng liều lượng và đúng cách sử dụng.

  • Đúng loại phân bón: Người trồng cây cần chọn loại phân bón phù hợp dựa trên nhu cầu dinh dưỡng của cây, giai đoạn sinh trưởng và loại đất. Ví dụ, cây cần nhiều đạm ở giai đoạn phát triển ban đầu, cây có loài có nhu cầu cao về đạm, loài khác có nhu cầu cao về kali. Có nhiều loại phân bón như phân vô cơ, phân hữu cơ, phân vi sinh, phân đơn, phân kép, nhưng ba nguyên tố chính là Nitơ (N), Phốt pho (P), Kali (K) đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của cây trồng.
  • Đúng thời điểm: Quá trình phát triển của cây trồng diễn ra qua nhiều giai đoạn khác nhau, mỗi giai đoạn đòi hỏi các chất dinh dưỡng khác nhau. Việc phân bón cần được chia thành nhiều lần để cây có thể hấp thụ dinh dưỡng tốt nhất. Tránh việc bón một lần lượng phân quá lớn, gây sốc cho cây và không thể hấp thụ được dinh dưỡng, gây lãng phí và ô nhiễm môi trường.
  • Đúng liều lượng: Để tránh lãng phí và tiết kiệm chi phí đầu tư, nông dân không nên bón phân quá ít hoặc quá nhiều. Thông thường, mỗi loại phân bón sẽ có hướng dẫn về liều lượng sử dụng cho từng loại cây trồng khác nhau. Khi sử dụng phân bón, nông dân cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng và thường xuyên theo dõi quá trình phát triển của cây trồng, đặc điểm đất và thời tiết để điều chỉnh lượng phân bón phù hợp cho từng loài cây và giai đoạn phát triển của cây.

Đúng cách sử dụng: Ví dụ, đối với phân bón lót, cần tưới đủ nước và đặt phân sâu vào đất. Đối với phân hữu cơ, cần đảm bảo quá trình ủ hoàn thiện. Đối với loại phân bón lá, cần pha đúng tỷ lệ và phun đều lên lá cây.

Lưu ý khi dùng phân bón

PHƯƠNG PHÁP BÓN PHÂN ĐÚNG CÁCH

Phương pháp bón phân đúng cách đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự phát triển và sinh trưởng tốt của cây trồng. Có hai phương pháp chính để bón phân, đó là bón lót và bón thúc.

Bón lót

Phương pháp bón lót được thực hiện trước khi trồng cây, có thể bón trước khi làm đất hoặc bón ngay sau khi làm đất lần cuối cùng. Mục đích của việc bón lót là cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng ngay từ khi cây mới ra rễ. Khi cây vừa mới ra rễ, nó cần có sẵn các chất dinh dưỡng cần thiết để khởi đầu quá trình phát triển. Phân bón lót thường sử dụng là phân hữu cơ đã qua quá trình ủ hoai mục, kết hợp với các nguyên tố dinh dưỡng như Nitơ (N), Phốt pho (P), Kali (K) và các chất vi lượng khác.

Bón lót

Bón thúc

Phương pháp bón thúc được thực hiện trong quá trình cây trồng đang sinh trưởng. Khi bón thúc, cần sử dụng các loại phân có khả năng hòa tan tốt, chất dinh dưỡng ở dạng dễ hấp thụ, phân hữu cơ đã qua chế biến để đảm bảo cây có thể nhanh chóng hấp thụ các chất dinh dưỡng. Phân bón thúc có thể được rải đều trên mặt đất theo hàng hoặc theo hố, hoặc có thể hòa tan và phun trực tiếp lên lá cây.

Ngoài ra, cũng có thể bón phân quanh gốc hoặc quanh tán cây. Trong quá trình bón phân thúc, cần duy trì độ ẩm đối với đất hoặc cung cấp đủ nước cho cây để đảm bảo quá trình hấp thụ dinh dưỡng diễn ra hiệu quả.

TÁC ĐỘNG PHÂN BÓN ĐỐI VỚI MÔI TRƯỜNG

Phân bón không chỉ có tác động tích cực đối với việc cung cấp dinh dưỡng, cải tạo đất và giúp cây trồng phát triển mạnh mẽ và bền vững, mà còn mang theo những tác động tiêu cực đến môi trường sinh thái.

  • Dư thừa phân bón trong đất: Trong quá trình canh tác, khi người nông dân sử dụng phân bón không đúng cách hoặc sử dụng quá nhiều phân bón, cây trồng không thể hấp thụ hết lượng dinh dưỡng. Điều này thường xảy ra với các loại phân bón vô cơ. Các chất độc trong phân bón sẽ thẩm thấu vào đất theo nguồn nước, gây ô nhiễm đất và nguồn nước.
  • Ô nhiễm từ nhà máy chế biến phân bón: Quá trình chế biến phân bón thô sơ và việc xử lý chất thải môi trường không đảm bảo có thể gây ra mùi hôi và ô nhiễm nguồn nước và đất, ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe con người.
Sản xuất phân bón có thể dẫn tới việc ô nhiễm môi trường
  • Tồn dư hóa chất trong nông sản: Việc sử dụng lượng phân bón quá lớn có thể dẫn đến sự tích tụ các hóa chất trong nông sản, ảnh hưởng đến giá trị và chất lượng của sản phẩm nông nghiệp, gây hại cho người tiêu dùng.
  • Ô nhiễm nguồn nước và không khí: Một lượng lớn phân bón trong quá trình sử dụng có thể bị rửa trôi theo nguồn nước, gây ô nhiễm nguồn nước mặt. Ngoài ra, một phần phân bón cũng có thể bay hơi và gây ô nhiễm không khí.

Để giảm bớt tác động tiêu cực của phân bón đối với môi trường, cần áp dụng các biện pháp quản lý và sử dụng phân bón hợp lý. Điều này bao gồm việc tuân thủ hướng dẫn sử dụng phân bón, lựa chọn phân bón phù hợp và giảm thiểu sự lãng phí. Ngoài ra, việc xử lý chất thải từ nhà máy chế biến phân bón cũng cần được thực hiện một cách hiệu quả để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

KẾT LUẬN

Phân bón đóng vai trò quan trọng trong duy trì và bồi dưỡng độ phì nhiêu cho đất, là yếu tố quan trọng trong nền nông nghiệp bền vững. Tuy nhiên, khi đầu tư phân bón, cần xem xét hiệu quả mà loại phân bón mang lại cho kinh tế gia đình, thay vì chỉ so sánh giá trị trên cân nặng.

Sử dụng loại phân bón rẻ nhưng không hiệu quả có thể gây ra kết quả không mong muốn, như sự giảm năng suất cây trồng, tăng sự xâm hại từ sâu bệnh, gây mất cân đối trong phát triển. Điều này chỉ đẩy nhà nông vào tình trạng nợ nần.

Với diện tích đất sản xuất nông nghiệp ngày càng hạn chế và nhu cầu thực phẩm ngày càng tăng do dân số gia tăng, cần tăng cường thâm canh và năng suất cây trồng để đáp ứng nhu cầu của con người. Một giải pháp cốt lõi cho vấn đề này là sử dụng các loại phân bón hữu cơ phù hợp, nhằm cung cấp dinh dưỡng cho đất và cây trồng.

Phân bón là gì?

Vừa rồi Xe nâng Thiên Sơn đã cùng bạn tìm hiểu phân bón là gì cùng tầm quan trọng của nó. Trên thực tế, sự quan trọng của phân bón trong giai đoạn phát triển của cây trồng không thể phủ nhận. Tuy nhiên, việc sử dụng phân bón cần được thực hiện một cách cân nhắc và hợp lý, tránh tình trạng ô nhiễm môi trường và lãng phí tài nguyên. Chỉ khi sử dụng phân bón một cách thông minh, chúng ta mới có thể đảm bảo sự phát triển bền vững của nền nông nghiệp và đáp ứng nhu cầu lương thực cho dân cư đang gia tăng trên toàn cầu.